Mitengo ya Galimoto ku Iran Yikulutilira Kukwera: Kukanizga Kunjizga Galimoto Kufuma Kunyake Na Kuwa Kwa Kupanga Galimoto Kukupangiska Kugura Galimoto Kuŵa Kwakudula

Malinga na nyuzipepara ya Al Jazeera, nangauli mphindano za mu charu cha Iran zachepa, mitengo ya magalimoto yikulutilira kukwera. Chifukwa chakuti ndalama zikusinthasintha, kuchepeskeka kwa kuguliska vinthu kufuma ku vyaru vinyake, kusoŵa kwa vinthu na kukhazga kuti mitengo yizamukwera, kugura galimoto kwazgoka kwambura kukwaniska ku mabanja ghambura kumanyikwa. Ŵanthu ŵanandi ŵaleka kugura magalimoto apo mitengo yikukwera chomene, chifukwa ndalama izo ŵakusunga zachepa pafupifupi hafu.
Magalimoto ghaphya agho ghakusangika mu msika wa caru ici sono ghakudura comene kuluska madola 10,500, ndipo nanga ni magalimoto ghakudura comene agho ghakupangika mu caru ici ghakujumpha mtengo uwu. Mitengo yakwera chomene mu myezi 6 iyo yajumphapo, ndipo magalimoto ghanyake agho ghakuwungana na kutumizgika ku vyaru vinyake ghakuwona kuti mitengo yakwera chomene kuluska 150%.

Pa nyengo iyi, kukwera kwa mitengo ya magalimoto kukung’anamura yayi kuti magalimoto ghaŵe ghawemi panji kuti ŵateŵetere ŵanthu pamanyuma pa kuguliska ku Iran. Ŵanthu ŵanandi ŵakudandawura chifukwa chakuti ŵakuzenga makora yayi, ŵakugwiliskira ntchito mafuta ghanandi ndiposo ŵakupeleka wovwiri wakukwana yayi pakunozga.
Ŵanthu awo ŵakumanya vya mafakitale ŵakuwona kuti suzgo la msika likufumira ku kukwera kwa mitengo pera yayi; mizu yake ili mu kusoŵa kwa mpikisano kwa nyengo yitali. Kukanizgika kwa kuguliska vinthu vyakufuma ku vyaru vinyake na mphindano yichoko ya mu charu ichi kukupangiska kuti ŵanthu ŵaleke kusankha magalimoto ghanandi, apo awo ŵakupanga magalimoto ŵa mu charu ichi ŵakuŵa na chikhumbo chichoko waka chakuti ŵasinthe vinthu vyawo na ntchito zawo.
Mabungwe ghaŵiri ghakuru ghakupanga magalimoto gha ku Iran, SAIPA na IKCO, ghose ghakwezga mitengo. Kusazgapo pa dola ya ku America iyo njakukhora, ivyo ŵakughanaghana pa msika vikulongora kuti mitengo ya magalimoto yilutilirenge kukwera.

Mbali ya kupereka nayo yili pasi pa kufinyikizgika kukuru. Ŵalara ŵa boma la Iran awo ŵakupanga magalimoto ŵakuvumbura kuti magalimoto gha mu charu ichi ghakakhira na 20%‐30% chaka na chaka pakati pa Malichi na Juni chaka chino. Ici cikucitika comene cifukwa cakuti boma likadumura ndalama zakufuma ku vyaru vinyake ku ŵamalonda ŵa magalimoto, ndipo ivi vyapangiska kuti ŵaleke kuguliska magalimoto ghose ghaŵiri ghakufuma ku vyaru vinyake. Magalimoto ghose agho ghakupangika mu charu ichi ghakuwoneka kuti ghakukwana 1‐1.1 miliyoni pera, ndipo ghali pasi chomene pa chiŵelengero cha magalimoto 1.7 miliyoni agho ghakalembeka mu 2012.
Nangauli vili nthena, vimanyikwiro viwemi vyawoneka: Iran yafwatura kulembeska magalimoto ghakufuma ku vyaru vinyake. Usange vizomerezgo vya kuguliska vinthu vyakufuma ku vyaru vinyake vikwenera kufwatulikaso, kugaŵikana kwa vyaru vinyake kukwaniskike ndipo ndalama zakuzizima za ku vyaru vinyake zileke kuzizima, kugaŵira magalimoto kukuŵikika kuti kukwerenge ndipo mitengo ya magalimoto yingakhazikika pachokopachoko.